Anh nhà giàu bị chơi khăm

Xưa có một anh nhà giàu muốn học đòi cách sống quý phái [2]. Hắn thấy tên quan nào ra đường cũng có lính điếu tráp [3] theo hầu. Hắn bắt chước thuê một em bé, rồi mỗi khi đi đâu, đều bắt em bé lẽo đẽo theo sau, mang điều tráp. Em bé tay ôm tay cắp rất khó nhọc, lại còn luôn luôn bị quở mắng, trong lòng rất tức tối, nhưng không biết làm sao.

Anh nhà giàu vốn có tính bủn xỉn [4] và đa nghi [5], cho nên thường căn dặn em bé:

– Màu thấy cái gì của tao để ở đâu thì cứ để ở đấy, không được đụng chạm đến, nghe chưa?

Một hôm hắn đi chơi, em bé vẫn lẽo đẽo theo sau. Giữa đường, hắn đánh rơi cái túi tiền. Em bé thấy nhưng không nhặt. Về đến nhà, hắn mới biết. Hoảng hốt, hắn gọi em bé tra hỏi:

– Mày có bắt được túi tiền của tao không? Mày giấu thì mày liệu hồn!

Em bé nhanh nhảu:

– Con có thấy ạ

Hắn vội vã:

– Mày thấy ở đâu? Đưa trả tao!

Em bé giả làm ngớ ngẩn, bình tĩnh nói:

– Con thấy rơi ở giữa đường.

Hắn hỏi dồn:

– Thế mày nhặt để đâu? Đưa trả tao!

Em bé tiếp:

– Thưa ông, con không nhặt.

Hắn kinh ngạc:

– Trời ơi! Tại sao lại không nhặt?

Em bé thong thả trả lời:

– Thưa ông, ông chả dặn con thấy cái gì của ông để đâu thì để ở đấy, không được đụng chạm đến là gì?

Anh nhà giàu nghe nói vừa giận vừa tức, nhưng đành chịu, vì em bé đã làm đúng lời hắn dặn. Hắn chửi bâng quơ một lúc rồi nói:

– Từ rày trở đi, hễ thấy tao đánh rơi cái gì là phải nhặt đem về cho tao nghe không?

Vài hôm sau, anh nhà giàu sang chơi làng bên cạnh. Hắn ung dung cưỡi ngựa đi trước. Em bé lẽo đẽo mang điếu tráp theo sau. Lúc trở về, hắn đến nhà một hột lâu mới thấy em bé về. Hắn nghi em bé nghỉ chơi la cà dọc đường, quát mắng:

– Tại sao mày về chậm thế?

Em bé khệ nệ [6] đặt tráp xuống chiếu rồi chắp tay, nói thong thả:

– Thưa ông, con có phải chơi đâu! Dọc đường ông đánh rơi nhiều quá, con phải dừng lại nhặt cho kỳ hết nên về chậm đấy ạ.

Anh nhà giàu nghe nói “đánh rơi”, giật nảy mình, đổi giọng dỗ dành, hỏi:

– Mày nhặt được của tao cái gì đó? Đưa lại hết cho tao!

Em bé đưa tráp cho hắn và thong thả đáp:

– Thưa ông, đây ạ. Con nhặt hết, không bỏ sót chút nào cả.

Hắn vui mừng, vội vàng mở tráp ra thì thấy đầy những những… cục phân ngựa.

Chú giải

[1] Chơi khăm: làm cho bị mắc lừa một cách bất ngờ rất đau, rất cay.

[2] Quý phái: nói những người giàu sang, hạng quan lại. Cách sống quý phải: cách sống của tầng lớp giàu sang, quan lại ngày trước.

[3] Tráp: cái hộp gỗ đựng trầu, thuốc, giấy má, bút mực hay các đồ vật khác…

[4] Bủn xỉn: keo kiệt, không muốn cho ai một chút gì.

[5] Đa nghi: hay nghi ngờ người khác.

[6] Khệ nệ: nói điệu bộ khệnh khạng, nặng nề. Đi khệ nệ. Trong bài có nghĩa là nặng nhọc, bưng tráp cẩn thận đặt xuống chiếu.