Giao thông đường ray nhẹ và xe điện chạy trên đường ray kiểu cũ có gì khác nhau?

Giao thông đường ray nhẹ là cách gọi đơn giản loại xe điện chạy trên đường ray cỡ nhỏ và nhẹ hơn đường xe lửa thông thường. Nó chưa có một định nghĩa chặt chẽ nào, cách gọi của mỗi nước cũng khác nhau. Anh và Mỹ thì gọi là "vận chuyển đường ray nhẹ" hoặc "hệ thống đường ray nhẹ". Nhật thì gọi là "xe điện nhanh nhẹ", Thái Lan thì gọi là "đường ray tốc độ nhanh", Hồng Kông thì gọi là "đường sắt tiện lợi" v.v. Trên thực tế, các loại giao thông đường ray nằm giữa xe điện có ray và tàu điện ngầm thuộc loại giao thông đường ray nhẹ.

Giao thông đường ray nhẹ được phát triển trên cơ sở xe điện chạy trên đường ray kiểu cũ, nó tiếp thu kỹ thuật tiên tiến của đường tàu điện ngầm và đường sắt ở ngoại ô thành phố. Nó vừa có một số đặc điểm của xe điện chạy trên đường ray, nhưng lại khác nhau rõ rệt so với loại xe điện kiểu cũ chạy chậm rì rì lắc lư, kêu leng keng ở ngoài đường phố. Điều khác nhau chủ yếu giữa giao thông đường ray nhẹ và xe điện kiểu cũ là: Giao thông đường ray nhẹ có đường chuyên dùng riêng, còn xe điện kiểu cũ thì chạy chung cùng đường với các loại xe khác; tốc độ của loại trên là 50 km/giờ trở lên, còn xe điện kiểu cũ thì chỉ đạt đến 15-17 km/giờ; giao thông đường ray nhẹ có thể lắp ghép thành đoàn tàu để vận hành, năng lực vận chuyển một chiều có thể đạt đến 12000 - 25000 lượt người, còn các toa của xe điện kiểu cũ thì cố định, năng lực vận chuyển một chiều chỉ có 6000 lượt người; tuyến giao thông đường ray nhẹ có thể đặt trên mặt đất, cũng có thể ở dưới đất hoặc trên không, còn xe điện kiểu cũ chỉ có đường trên mặt đất. Vì giao thông đường ray nhẹ thu hút được nhiều kỹ thuật mới của đường tàu điện ngầm, nên so với xe điện kiểu cũ thì tiếng ồn nhỏ hơn, tiết kiệm điện hơn, vận hành bình ổn, an toàn, thoải mái, chi phí xây dựng lại ít hơn rất nhiều so với đường tàu điện ngầm. Do đó, giao thông đường ray nhẹ được phát triển nhanh chóng trong nhiều thành phố ở các nước trên thế giới.

Hệ thống giao thông nhanh ở thành phố Vancouver của Canađa là một hệ thống giao thông đường ray nhẹ tân tiến trên thế giới. Toa xe bằng nhôm nhẹ, cứ hai toa hợp thành một đôi bạn vĩnh cửu, mỗi đôi có thể vận hành đơn độc, cũng có thể kết hợp thành đoàn tàu. Tổng chiều dài tuyến đường là 21 km. Trong đó 1.6 km chạy dưới đường hầm ở trung tâm thành phố, có 6 km ở trên mặt đất, phần còn lại là ở trên dầm xây ở trên cao bằng bê tông cốt thép. Toàn bộ quá trình vận hành bao gồm lái tàu, điều chỉnh tốc độ, đóng mở cửa, dừng xe v.v. đều được điều khiển tự động do một hệ thống ba máy tính hợp thành. Trên tàu không có người lái và nhân viên phục vụ, chỉ có "nhân viên trực ban giao thông nhanh" lưu động, mặc đồng phục, phụ trách giám sát, bảo đảm an toàn và kiểm tra vé. Tốc độ của tàu là 70-80 km/giờ, vận chuyển hành khách một chiều mỗi giờ trên ba vạn lượt người.