Vì sao ô nhiễm dầu mỏ gây tác hại nghiêm trọng cho biển?

Năm 1991, sau khi bùng nổ Chiến tranh vùng Vịnh, để ngăn cản quân đội Anh, Mỹ can thiệp vũ trang, nhà đương cục I-rắc đã thiêu huỷ hàng loạt giếng dầu và đem dầu thô đổ ra vịnh, hình thành một màng dầu trên mặt biển kéo dài 48 km, rộng 12 km. Những cột khói khổng lồ và màng dầu trên biển không thể ngăn cản được không quân Anh, Mỹ đột kích bằng hàng không, ngược lại, đã gây nên sự phá hoại môi trường sinh thái rất nặng nề, khiến cho cá, chim và các loài thú chết hàng loạt. Theo tính toán, hàng năm tổng lượng dầu thô lẫn vào nước biển khoảng 3,2 triệu tấn, trong đó các nhà máy và các thành phố thải ra khoảng 1,2 triệu tấn, vận chuyển dầu bình thường rò rỉ khoảng 1,06 triệu tấn trong đó do dầu bị sự cố làm rò dầu khoảng 35 vạn tấn. Khai thác dầu mỏ trên biển làm rò rỉ khoảng 6 vạn tấn, các nguồn nước đổ vào biển chứa khoảng 90 vạn tấn.

Ô nhiễm dầu mỏ gây tổn hại nghiêm trọng đến hệ thống sinh thái biển. Ô nhiễm dầu giết chết môi trường của các sinh vật phù du và các sinh vật biển. Ví dụ năm 1969 vùng duyên hải Mỹ phát sinh sự cố rò dầu mỏ, khiến cho mỗi kg bùn đáy biển chứa 6 kg dầu. Bảy năm sau mật độ của muối, tôm, cua đều giảm thấp, tỉ lệ giữa giống đực và giống cái mất cân bằng làm cho cua sinh sản ít, tỉ lệ cua chết vào mùa đông tăng lên. Nhiều loài sinh vật sống ở đáy biển vì môi trường bị thay đổi nên không tồn tại được.

Ô nhiễm dầu còn tác hại đến các loài động vật có xương sống, loài vật có vú, chim, lưỡng cư và động vật bò sát. Dầu dính vào lông đã làm tắc đường hô hấp, làm mất nguồn thức ăn ảnh hưởng đến sự sinh sôi phát triển của sự sống. Khu vực biển ô nhiễm đã gây nên 2 triệu con chim biển bị chết. Biển ô nhiễm còn làm cho các loài thực vật biển bị chết, khiến cho nhiều loài động vật mất đi môi trường thức ăn. Biển ô nhiễm còn gây nên chất lượng nước bị giảm thấp. Theo tính toán, muốn oxi hóa một lít dầu thô cần đến 400 triệu lit nước biển, ô nhiễm với diện tích bề mặt lớn sẽ gây nên nước biển thiếu oxi nghiêm trọng, thậm chí khiến cho nước biển biến chất.

Biển ô nhiễm sẽ tiềm tàng những tai họa lớn. Năm 1970, một tàu chở dầu bị cháy, dầu thô chảy ra khiến cho vùng biển gần Nam Phi trở thành vùng biển sôi. Sáng sớm ngày 24 tháng 3 năm 1989, một tàu chở dầu hạng nặng 21 vạn tấn của Mỹ ở eo biển Alaska đụng phải núi san hô, làm rò rỉ 10 triệu galon (tương đương 37,85 triệu lít) dầu thô tràn ra, gây nên vụ hỏa hoạn lớn nhất ở Bắc Thái Bình Dương. Về sau người ta phải dùng máy bay trực thăng để đốt cháy tiếp nhưng vẫn không xóa hết dầu, ngược lại còn gây ra hỏa hoạn trên biển.

Ô nhiễm dầu làm cho các loài hải sản giảm thấp chất lượng. Trong nước biển chứa 0,01 ppm dầu thì cá chỉ sống được 24 giờ, nếu hàm lượng đó tăng lên thành 0,1 ppm thì cá chỉ sống được 2 – 3 giờ, thịt cá đã có mùi dầu. Ở biển Bắc Hải hàng năm vận tải 500 triệu tấn dầu nên chất lượng hải sản giảm sút rất nhiều. Năm 1985, trong một số loài cá người dân bắt được có đến 40% gan đều có khối u, một số loài cá khác có 1/3 đường ruột bị tổn thương nghiêm trọng.

Ô nhiễm dầu cũng làm giảm giá trị của các bãi biển. Ví dụ có tàu chở dầu vì đụng phải đá ngầm san hô mà chìm ở ven bờ biển Pháp, dầu tràn ra khiến cho chim hải âu chết rất nhiều, các loài tảo cũng không thể phục hồi trở lại, quang cảnh bãi biển tiêu điều, bắt buộc phải đình chỉ du lịch.

Từ khoá: Ô nhiễm dầu mỏ; Hệ thống sinh thái biển.